Ogólnopolska giełda jachtów, łodzi i czarterów

Słupy Heraklesa, czyli Cieśnina Gibraltarska

Słupy Heraklesa, czyli Cieśnina Gibraltarska

1 Cze, 2017

Cieśnina Gibraltarska jest wąskim przejściem między Morzem Śródziemnym a Oceanem Atlantyckim – w najwęższym miejscu ma zaledwie 14 km (7,5 Mili) szerokości. W starożytności wzniesienia po obu stronach cieśniny, Skała Gibraltarska i Abyle, nosiły nazwę Słupów Herkulesa i wyznaczały koniec znanego wówczas świata – nikt nie śmiał przekroczyć tej granicy, za którą czaiło się złowrogie Nieznane. W każdym momencie historii Cieśnina Gibraltarska stanowiła bardzo ważny punkt strategiczny, a jej opanowanie zapewniało kontrolę nad Morzem Śródziemnym. Szczególnie było to widoczne podczas II wojny światowej. Cieśnina znajdowała się  wtedy pod kontrolą brytyjską, a niemieckie okręty podwodne, które wpłynęły wcześniej na Morze Śródziemne nie mogły go opuścić, gdyż głębinowy prąd w przesmyku jest zbyt silny i jednostki musiałyby się wynurzyć. Cyrkulacja polega tu na tym, że woda w Morzu Śródziemnym odparowuje, następnie bardziej słona i o większej gęstości opada na dno. Jednocześnie wskutek ubytku wody w akwenie napływa do niego „nowa” woda z Atlantyku tworząc silny prąd powierzchniowy i wypychając „starą”, bardziej słoną wodę dołem w stronę Gibraltaru.

Różna gęstość wody spowodowana różnym zasoleniem przyczynia się do powstawania tzw. fal wewnętrznych o wysokości dochodzącej nawet do 100 m. Na trasie przemieszczania się tych fal znajduje się poprzeczna skalna przegroda o nazwie Próg Gibraltarski (Camarinal Sill), która powoduje dodatkowe zaburzenia ruchu wody (widoczne również na powierzchni).

Wody cieśniny na całej szerokości stanowią morze terytorialne państw nadbrzeżnych, Hiszpanii i Maroka, jednak nie ma ściśle wytyczonej granicy. Żegluga tutaj odbywa się na zasadach prawa przejścia tranzytowego, które obejmuje żeglugę statków, w tym okrętów podwodnych w położeniu podwodnym.

Gibraltar od 1713 r. jest brytyjskim terytorium zamorskim, ale posiada szeroką autonomię w kwestiach polityki i gospodarki. Po wycofaniu stąd Royal Navy, gospodarka bazuje głównie na dochodach z sektora żeglugi morskiej, turystyki oraz podatku od zakładów bukmacherskich.

Gibraltar wciąż jest przedmiotem sporu terytorialnego pomiędzy Wielką Brytanią a Hiszpanią. Władze dzisiejszej Hiszpanii nie akceptują zapisu z traktatu w Utrechcie z 1713 r., na mocy którego Gibraltar został przekazany Wielkiej Brytanii „na wieczność”, mimo że w dwóch referendach (1967 i 2002 roku) mieszkańcy Gibraltaru odrzucili opcję przyłączenia do terytorium Hiszpanii. Spór ten ostatnio zaostrzył się jeszcze bardziej wskutek decyzji Wielkiej Brytanii o wyjściu z UE.

Mimo politycznych przepychanek na najwyższych szczeblach władzy, zwykli ludzie żyją tu w zgodzie, pracując po obu stronach granicy i codziennie przekraczając ją w dość niezwykły sposób –  w poprzek pasa startowego dzielącego oba kraje. Ruch samoloty-przechodnie regulują semafory, co chyba jest niespotykane nigdzie indziej na świecie.

Dla żeglarzy wybierających się na Atlantyk Gibraltar jest wygodnym miejscem na postój i zaprowiantowanie. Jest tu kilka marin – po stronie Hiszpańskiej i Brytyjskiej, z których polecane są trzy: hiszpańska Marina Alcaidesa oraz brytyjskie Marina Bay i Ocean Village Marina. W brytyjskich marinach często brakuje wolnych miejsc, dlatego dobrze jest dokonać wcześniejszej rezerwacji. Natomiast w większej marinie hiszpańskiej nie ma takiej potrzeby.

Należy pamiętać, że Gibraltar jest terytorium zamorskim Wielkiej Brytanii i wpływając do mariny brytyjskiej pod prawym salingiem powinniśmy mieć brytyjską banderkę.

Ciekawostki:

  • Gibraltar nie ma własnych naturalnych źródeł słodkiej wody. Dawniej zbierano deszczówkę i importowano wodę statkami. Dziś 90% wody pitnej pochodzi z odsalania wody morskiej, a 10% z importu (głównie z Maroka i W.Brytanii). Ze względów politycznych Gibraltar nie został podłączony do hiszpańskich wodociągów.
  • Gibraltar, mimo iż jest terytorium zamorskim W.Brytanii, ma szeroką autonomię podatkową, np. nie funkcjonuje tu VAT (podatek ten nie jest doliczany do żadnego towaru ani usługi czyniąc je atrakcyjnymi cenowo).
  • Symbolem Gibraltaru są magoty gibraltarskie (makaki gibraltarskie) żyjące półdziko na Skale Gibraltarskiej. Dopóki stacjonowała tu jednostka Royal Navy, to ona zajmowała się opieką nad tymi zwierzętami. W jej budżecie był zawsze przewidziany wydatek na żywność i leczenie makaków. Podobno powodem ustanowienia na początku XX wieku ochrony stada była troska o morale żołnierzy, wśród których krążył przesąd, że obecność Brytyjczyków na półwyspie ma trwać dopóty, dopóki żyją na nim magoty. W czasie II wojny światowej, gdy populacja małp zmalała do siedmiu osobników, brytyjski premier Winston Churchill nakazał, by ich liczbę natychmiast uzupełniono małpami z Algierii.
  • Dziś zajmuje się tym Gibraltarskie Towarzystwo Historii Naturalnej i Ornitologii, a opiekę medyczną zapewnia Klinika Weterynaryjna Gibraltaru.

KPT. JAROSŁAW RAJ

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Directory powered by Business Directory Plugin