Ogólnopolska giełda jachtów, łodzi i czarterów

Nawigacja klasyczna. Wiedza niesłusznie zapomniana. Część 1

Nawigacja klasyczna. Wiedza niesłusznie zapomniana. Część 1

5 Lis, 2011

Zapraszamy do cyklu artykułów poświęconych nawigacji klasycznej – czyli takiej, którą zgodnie z zasadami powinniśmy prowadzić w trakcie rejsu, nawet jeżeli nasza jednostka jest wyposażona w systemy GPS oraz mapy elektroniczne. Pamiętać bowiem należy, że urządzenia te nie są niezawodne, a w sytuacji awaryjnej każdemu z nas pozostaje jedynie to, co mamy najcenniejszego – własna wiedza i umiejętności.

Długość i szerokość geograficzna

Aby wyznaczyć swoje położenie na Ziemi wprowadzono układ odniesienia, tzw. siatkę geograficzną. Jest to układ południków i równoleżników, dzięki któremu bardzo precyzyjnie możemy nanieść swoją pozycję na mapę.
Równoleżniki to linie będące śladami przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyznami prostopadłymi do jej osi obrotu. Jeżeli takie linie cięcia poprowadzimy co jeden stopień to uzyskamy ich 180, po 90 na każdej półkuli, Równik, czyli równoleżnik powstały w wyniku przecięcia kuli ziemskiej płaszczyzną przechodzącą przez środek Ziemi prostopadłą do jej osi, podzieli nam kulę ziemską na półkulę północną i południową.

Południki to linie biegnące od geograficznego bieguna północnego do geograficznego bieguna południowego, czyli punktów, przez które przechodzi oś obrotu Ziemi. Jeżeli takie linie poprowadzimy co jeden stopień to uzyskamy ich 360 – po 180 na każdej półkuli, gdyż południk przechodzący przez miejscowość Greenwich pod Londynem (uznany za południk zerowy) oraz południk 180° dzielą Ziemię na dwie półkule: wschodnią i zachodnią.

Nakładając na siebie równoleżniki i południki otrzymamy siatkę geograficzną, czyli układ południków i równoleżników, w którym południk zerowy i równik tworzą układ odniesienia, względem którego wyznacza się współrzędne geograficzne. Podobnie jak w zwykłym układzie współrzędnych. Jeżeli więc każdemu równoleżnikowi i południkowi przypiszemy inną wartość to na ich podstawie będzie można określić położenie dowolnego punktu na Ziemi. Wartości te nazywamy długością i szerokością geograficzna.

Długość geograficzna – jest to kąt zawarty między południkiem zerowym, a dowolnym innym południkiem. Symbolem długości geograficznej jest litera λ (lambda). Wszystkie punkty na wschód od południka 0° do południka 180° mają długość wschodnią, więc przy zapisie współrzędnych dodaje się znak [+] lub E i zapisuje w następujący sposób λ = +012° 47,3’ lub λ = 012° 47,3’ E. Wszystkie punkty na zachód od południka 0° do południka 180° mają długość zachodnią, więc przy zapisie współrzędnych dodaje się znak [-] lub W i zapisuje w następujący sposób λ= –012° 47,3’ lub λ = 012° 47,3’ W.

Szerokość geograficzna – jest to kąt zawarty między równikiem, a dowolnym innym równoleżnikiem. Szerokość geograficzną mierzy się od równika na północ lub południe. Symbolem szerokości geograficznej jest litera φ (fi). Wszystkie punkty na północ od równika do 90° mają szerokość północną, więc przy zapisie współrzędnych dodaje się znak [+] lub N i zapisuje tak: φ = +55° 32,5’ lub φ = 55° 32,5’ N. Wszystkie punkty na południe od równika do 90° mają szerokość południową, przy zapisie współrzędnych dodaje się [–] lub S i zapisuje się tak: φ = –55° 32,5’ lub φ = 55° 32,5’ S.

W związku z tym, że szerokość geograficzna może osiągnąć wartości od 0° do 90° (północna lub południowa), a długość od 0° do 180° (wschodnia lub zachodnia) należy w wypadku stopni szerokości podawać zapis dwucyfrowy, a w wypadku stopni długości – trzycyfrowy, np. długość geograficzną 80° wschód zapiszemy λ = 080°E, długość geograficzną 3° zachód zapiszemy 003°W. Szerokość geograficzną 3° północ zapiszemy φ = 03°N.
Pamiętać należy, że jeden stopień dzielimy na 60 minut, a jedną minutę na 60 sekund. Jednak zapisu części minuty dokonujemy w formie dziesiętnej, np. 54°14,3’.

Jako że mapa jest odwzorowaniem powierzchni Ziemi lub jej części na płaszczyźnie, położenie dowolnego punktu odczytujemy w podobny sposób jak na globusie. Używamy do tego celu przenośników nawigacyjnych. Jedną „nogę” przenośnika ustawiamy w punkcie, którego położenie chcemy odczytać, a drugą rozsuwamy do najbliższego równoleżnika. Następnie przenosimy rozstawiony przenośnik na skalę szerokości geograficznej (prawa lub lewa strona mapy) i odczytujemy wartość punktu, w którym znajdzie się „nóżka” przenośnika, która stała w punkcie. Wartość ta będzie szerokością geograficzną. Tak samo odczytujemy długość geograficzną z tym, że w takim wypadku wartość długości odczytujemy z dolnej lub górnej krawędzi mapy. Aby nanieść punkt na mapie dysponując odpowiednimi koordynatami czynności te wykonujemy w odwrotnej kolejności. Najpierw ustawiamy „nóżkę” przenośnika na równoleżniku i rozstawiamy go do momentu w którym druga „nóżka” trafi na wymaganą wartość. Następnie tak rozwarty przenośnik przesuwamy na odpowiednią długość geograficzną i w miejscu w którym znajdzie się „nóżka” rysujemy delikatną linię pionową. Następnie taką samą czynność wykonujemy w odniesieniu do długości geograficznej rysując linię poziomą. W miejscu przecięcia się narysowanych przez nas linii uzyskujemy poszukiwaną pozycję.

Kapitan Krzysztof Piwnicki
4 winds szkoła żeglarstwa

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Directory powered by Business Directory Plugin